Streptokokkensepticemie

Indicaties en opmerkingen

Septicemie bij biggen wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door Streptococcus suis, maar ook andere streptokokken kunnen dergelijke letsels veroorzaken. Streptokokken zijn bewoners van de neus en tonsillen. Onder invloed van stressfactoren kan de kiem een sepsis veroorzaken eventueel in combinatie met aantasting van organen of serosae.

Preventief moet in eerste instantie aandacht besteed worden aan het vermijden van stressfactoren, klimaat, hokbezetting, enz. De stressinvloeden in de moderne varkenshouderij (speenleeftijd, hergroeperen, ...) zijn echter dikwijls van die aard dat bij spenen van biggen preventief gemedicineerd wordt om uitbraken van streptokokken te voorkomen.

Voor zieke dieren is onmiddellijk ingrijpen met antibacteriële middelen noodzakelijk. Daarbij worden best ook de naburige dieren behandeld omdat bij verhoogde infectiedruk de andere biggen een groot risico op kliniek lopen.

Keuze van het antibioticum/chemotherapeuticum. (Klik op de naam om de bijsluiter te raadplegen)

Eerste keuze(s)
procaïne benzylpenicilline
Tweede keuze(s)
trimethoprim + sulfonamiden amoxicilline ampicilline procaïne benzylpenicilline + neomycine
Derde keuze(s)
lincomycine oxytetracycline cefquinome ceftiofur

+ Aanvullingen

Streptokokken bezitten een zeer goede gevoeligheid aan beta-lactamantibiotica. In combinatie met aminoglycosiden (neomycine) wordt een synergistische werking gezien.

Minimum inhibitorische concentraties (MICs) van trimethoprim + sulfonamiden voor Streptococcus suis stammen, geïsoleerd in Vlaanderen, zijn de afgelopen jaren gestegen naar om en bij de 50% in 2018. Verschillen in gevoeligheid kunnen optreden naargelang het serotype.

Een hoge graad van resistentie daarentegen wordt aangetroffen tegen lincomycine en tetracyclines. Deze molecules werden derhalve bij de derde keuze ingedeeld.

+ Staalname en diagnostiek

Bacteriologisch onderzoek met cultuur van de kiem uitgaande van aangetaste of gestorven dieren moet een waarschijnlijkheidsdiagnose op basis van klinische symptomen en bevindingen op lijkschouwing definitief bevestigen.

Tijdstip staalname:

Stalen voor cultuur moeten onmiddellijk na sterfte of euthanasie genomen worden.

Plaats staalname:

De oorzakelijke kiem (vb. streptokokken) moet aangetoond worden ter hoogte van de aangetaste weefsels. Via de bloedbaan kunnen verschillende organen bereikt worden. Frequent isoleert men streptokokken uit de gewrichten, meningen en uit endocarditis letsels. Bloedonderzoek heeft weinig waarde. Men kan een levend of pas gestorven big aanbieden aan het laboratorium of er kunnen zelf stalen genomen worden ter hoogte van de meningen, gewrichten of het endocard. Hierbij moet absoluut vermeden worden dat contaminatie optreedt vanuit weefsels waar streptokokken tot de normale microbiotia behoren (de tonsillen, de bovenste luchtwegen, spijsverterings- en urogenitaalstelsel). Isolatie is meest succesvol/zinvol indien stalen worden genomen van macroscopisch aangetaste weefsels.

Hoe bewaren:

Gebruik steriel materiaal om het staal te verzamelen en koel te bewaren (+2°C - +6°C). Het staal moet zo snel mogelijk onderzocht worden.