Infecties van tandvlees en parodontium

Bacteroides spp., Porphyromonas spp., Prevotella spp., Fusobacterium spp., Peptostreptococcus spp., Actinomyces spp., Staphylococcus spp., Streptococcus spp.

Indicaties en opmerkingen

De aanzet van tandplak en tandsteen geeft aanleiding tot een reversibele ontstekingsreactie van het tandvlees (gingivitis) dewelke kan uitbreiden naar de diepere weefsels rondom de tand (parodontitis) met permanente schade tot gevolg.

Parodontale aandoeningen worden geïnitieerd door een accumulatie van grote hoeveelheden bacteriën ter hoogte van de sulcus gingivalis. Wanneer deze bacteriën hier langdurig verblijven zal er een verandering van de predominante bacteriële microbiota plaatsvinden van Gram-positieve aërobe cocci naar meer beweeglijke Gram-negatieve anaërobe bacteriën.

Ten gevolge van de ontstekingsreactie en de aanwezigheid van bacteriële endotoxines ontstaat weefselschade met verlies van de periodontale steunstructuren.

Bij gingivitis dienen de tanden gepoetst te worden. Het chirurgisch verwijderen van tandplak en tandsteen is essentieel in de behandeling van parodontitis. Een antibacteriële behandeling is niet geïndiceerd aangezien de bacteriën door biofilmvorming niet bereikt worden. Antibioticumtherapie is uitsluitend aangewezen bij dieren met een verminderde afweer (bij diabetes, lever-, nier- en hartfalen). Deze kan bij tandaandoeningen echter nooit als monotherapie ingezet worden en dient gecombineerd te worden met een lokale tandbehandeling. Niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAIDs) kunnen een gunstig effect hebben, aangezien deze het ontstekingsproces, dat het parodontium verder aantast, inhiberen. Erg aangetaste tanden dienen verwijderd te worden. Nabehandeling bestaat uit het dagelijks poetsen van de tanden met een tandenborstel en spoelen met chloorhexidine.

Ter preventie van tandplak en -steenvorming is het aanbevolen de tanden mechanisch te reinigen. Dit kan door middel van het dagelijks poetsen van de tanden met een zachte tandenborstel en het voederen van een gebitsverzorgende droge voeding.

Keuze van het antibioticum/chemotherapeuticum. (Klik op de naam om de bijsluiter te raadplegen)

Eerste keuze(s)
Enkel aangewezen bij tandreiniging en tandextractie bij dieren met een verminderde afweer en systemische ziekten zoals diabetes, lever-, nier- en hartfalen.
cefalexine metronidazole clindamycine metronidazole + spiramycine
Tweede keuze(s)
Enkel aangewezen bij tandreiniging en tandextractie bij dieren met een verminderde afweer en systemische ziekten zoals diabetes, lever-, nier- en hartfalen. Gebruik dan vooral profylactisch, enkele uren voor de ingreep per os om bacteriëmie op te vangen.
penicilline G amoxicilline amoxicilline + clavulaanzuur doxycycline
Derde keuze(s)
Enkel aangewezen bij tandreiniging en tandextractie bij dieren met een verminderde afweer en systemische ziekten zoals diabetes, lever-, nier- en hartfalen.
cefovecin pradofloxacine

+ Aanvullingen

Orale toediening van clindamycine of doxycycline capsules of tabletten in de afwezigheid van voedsel of water kan leiden tot letsels ter hoogte van de slokdarm (erosies, ulceraties, strictuur) bij katten.

Cefalosporines (cefalexine, cefovecin) zijn niet werkzaam tegen bepaalde Bacteroides species.

Penicilline G en amoxicilline zijn niet werkzaam tegen β-lactamase producerende stafylokokken. De excretie van amoxicilline via de speekselklieren is minimaal.

Gram-positieve aërobe kokken die drager zijn van het erm gen kunnen kruisresistentie vertonen tegenover macroliden (spiramycine) en lincosamiden (clindamycine). Resistentie tegenover macroliden en lincosamiden kan gelinkt voorkomen met resistentie tegenover tetracyclines (doxycycline).

Tetracyclines (doxycycline) hebben een breed werkingsspectrum, maar de gevoeligheid van anaëroben en Gram-positieve aërobe kokken is variabel.

De combinatie van penicilline G met neomycine is vergund voor intramusculaire/subcutane toediening, maar werd niet behouden voor classificatie, omwille van de neveneffecten bij parenteraal gebruik (voornamelijk nefro- en ototoxiciteit).